dr Aleksandra Dembińska
psycholog • certyfikowana psychoterapeutka • psychologia prokreacji

 

 

Ciąża, poród i pierwsze miesiące po narodzinach dziecka mogą być czasem ogromnej zmiany. Obok radości i nadziei mogą pojawiać się również lęk, poczucie przeciążenia, niepewność, smutek, trudności w odnalezieniu się w nowej roli czy doświadczenie utraty kontroli nad własnym życiem i ciałem.

Nie zawsze jest tak, jak „powinno być”. I nie każda kobieta doświadcza ciąży, porodu i macierzyństwa w taki sposób, jakiego oczekiwała.

Wspieram kobiety w okresie ciąży, przygotowania do porodu oraz po narodzinach dziecka – szczególnie wtedy, gdy doświadczeniom tym towarzyszą silny stres, lęk, obniżony nastrój, trudne doświadczenia medyczne lub wcześniejsza historia niepłodności i strat.

 

Kiedy warto skorzystać z pomocy psychologa?

Wsparcie psychologiczne może być pomocne, gdy pojawiają się między innymi:

• nasilony lęk w ciąży,
• ciągłe zamartwianie się o zdrowie dziecka,
• trudności z przeżywaniem i akceptowaniem zmian zachodzących w ciele,
• lęk przed porodem,
• tokofobia – bardzo silny lęk przed ciążą lub porodem,
• wcześniejsze trudne doświadczenie ciąży lub porodu,
• doświadczenie utraty kontroli, bezradności lub zagrożenia podczas porodu,
• trudności emocjonalne po cesarskim cięciu lub innych interwencjach medycznych,
• obniżony nastrój po porodzie,
• depresja poporodowa,
• nasilony lęk i napięcie po narodzinach dziecka,
• trudności w odnalezieniu się w roli mamy,
• poczucie, że rzeczywistość macierzyństwa bardzo różni się od wcześniejszych wyobrażeń,
• poczucie winy, niewystarczalności lub przekonanie „nie jestem dobrą matką”,
• trudności w budowaniu więzi z dzieckiem,
• przeciążenie odpowiedzialnością,
• poczucie utraty własnej tożsamości i dotychczasowego życia,
• trudności w relacji partnerskiej po narodzinach dziecka,
• powracające wspomnienia lub silne emocje związane z porodem.

 

Ciąża po leczeniu niepłodności

Szczególnym doświadczeniem może być ciąża, która pojawia się po długim okresie starań o dziecko lub leczeniu niepłodności.

Uzyskanie ciąży nie zawsze powoduje natychmiastowe ustąpienie wcześniejszego napięcia. Po miesiącach lub latach niepewności trudno po prostu przestać się bać.

Może pojawiać się:

• trudność w uwierzeniu, że „tym razem wszystko będzie dobrze”,
• silne monitorowanie sygnałów płynących z ciała,
• lęk przed kolejnymi badaniami,
• obawa przed utratą ciąży,
• trudność w pozwoleniu sobie na radość i przywiązanie,
• poczucie, że trzeba być szczęśliwą i wdzięczną, mimo że w rzeczywistości dominuje niepokój.

W takich sytuacjach uwzględniam całą historię wcześniejszych starań, leczenia, niepowodzeń i strat. Ciąża nie rozpoczyna bowiem zupełnie nowej historii – często jest kolejnym etapem bardzo długiego i emocjonalnie wymagającego procesu.

 

Lęk przed porodem i tokofobia

Pewien poziom niepokoju przed porodem jest naturalny. Czasami jednak lęk staje się tak intensywny, że zaczyna dominować nad doświadczeniem ciąży.

Może dotyczyć bólu, utraty kontroli, możliwych komplikacji, procedur medycznych, bezpieczeństwa dziecka albo obawy przed własną reakcją podczas porodu.

Tematyka lęku przedporodowego jest również jednym z obszarów moich zainteresowań naukowych. Jestem współautorką publikacji „Wybrane psychospołeczne korelaty lęku przedporodowego – znaczenie dla praktyki położniczej”, w której analizowałyśmy psychologiczne czynniki związane z nasileniem lęku przed porodem.

Przeczytaj publikację o lęku przedporodowym

W psychoterapii możemy przyjrzeć się źródłom lęku, sposobom, w jakie reaguje na niego ciało i psychika, oraz pracować nad zwiększeniem poczucia bezpieczeństwa i wpływu w okresie przygotowania do porodu.

 

Kiedy poród staje się doświadczeniem traumatycznym

O tym, czy jakieś wydarzenie było traumatyczne, nie decyduje wyłącznie jego medyczny przebieg.

Poród, który z perspektywy medycznej zakończył się dobrze, może być przez kobietę przeżywany jako doświadczenie zagrożenia, bezradności, uprzedmiotowienia lub utraty kontroli.

Po trudnym porodzie mogą pojawiać się między innymi:

• powracające obrazy i wspomnienia,
• silne napięcie podczas rozmów o porodzie,
• unikanie wspomnień związanych ze szpitalem,
• trudności ze snem,
• poczucie odrętwienia lub odcięcia od emocji,
• lęk przed kolejną ciążą,
• silne reakcje ciała na sytuacje przypominające wcześniejsze doświadczenie.

W pracy z doświadczeniami traumatycznymi korzystam z metod psychoterapeutycznych dostosowanych do konkretnej osoby i jej historii, w tym – jeśli jest to wskazane – z terapii EMDR.

 

Depresja poporodowa

Pierwsze tygodnie i miesiące macierzyństwa mogą być bardzo wymagające psychicznie.

Zmęczenie, brak snu, ogromna odpowiedzialność i zmiana dotychczasowego życia mogą powodować chwilowe pogorszenie samopoczucia. Czasami jednak obniżony nastrój utrzymuje się lub staje się coraz silniejszy.

Warto zwrócić uwagę na takie sygnały jak:

• utrzymujący się smutek,
• poczucie pustki,
• częsty płacz,
• utrata zainteresowania i przyjemności,
• nasilony lęk,
• poczucie bezradności,
• silne poczucie winy,
• przekonanie o własnej niekompetencji jako matki,
• trudności w odpoczywaniu nawet wtedy, gdy jest taka możliwość,
• wycofywanie się z kontaktów,
• poczucie, że codzienne funkcjonowanie zaczyna przekraczać własne możliwości.

Depresja poporodowa jest problemem, z którym warto szukać profesjonalnej pomocy. Psychoterapia może stanowić ważną część leczenia, a przy nasilonych objawach wskazana może być również konsultacja psychiatryczna.

Nie musisz być „idealną mamą”

Okres okołoporodowy jest również czasem konfrontowania się z wieloma oczekiwaniami – własnymi, rodziny oraz otoczenia.

Może pojawiać się przekonanie, że dobra matka powinna być cierpliwa, szczęśliwa, spokojna i naturalnie wiedzieć, czego potrzebuje jej dziecko.

Rzeczywiste doświadczenie macierzyństwa jest znacznie bardziej złożone.

Można kochać swoje dziecko i jednocześnie tęsknić za wcześniejszym życiem.
Można czuć wdzięczność i jednocześnie zmęczenie.
Można bardzo pragnąć dziecka i po jego narodzinach przeżywać kryzys.

W psychoterapii jest miejsce również na te uczucia, o których czasami trudno powiedzieć innym.

 Zobacz → materiały z projektu „Przystanek MAMA”: 

Depresja poporodowa, 

Jak radzić sobie ze stresem rodzicielskim?

 

Moje doświadczenie w zakresie psychologii prokreacji

Od wielu lat zajmuję się psychologicznymi aspektami prokreacji – zarówno w praktyce psychologicznej i psychoterapeutycznej, jak i w pracy naukowej oraz dydaktycznej.

Moje doświadczenie w tym obszarze obejmuje nie tylko psychologię niepłodności, ale również psychologiczne aspekty ciąży, porodu, połogu i wczesnego macierzyństwa. Ukończyłam m.in. szkolenia:

- „Sztuka prowadzenia aktywnej szkoły rodzenia” Fundacji Rodzić po Ludzku

- „Praca z rodzicami, którzy doświadczyli poronienia lub okołoporodowej straty dziecka” Fundacja NAGLE SAMI, Warszawa;

- "Kiedy leczenie staje się traumą. O istocie, profilaktyce i terapii traumy medycznej.", prowadzenie: Sabina Sadecka (Polska),

Prowadziłam także szkolenia dla uczestniczek Rocznego Studium Depresji Poporodowej oraz uczestniczyłam w działaniach związanych z projektem „Przystanek Mama”, poświęconym profilaktyce, wczesnemu rozpoznawaniu i udzielaniu pomocy w depresji poporodowej.

 

Szczególnie ważne jest dla mnie uwzględnianie ciągłości doświadczeń związanych z prokreacją. Dla części kobiet ciąża rozpoczyna się po miesiącach lub latach leczenia niepłodności, wcześniejszych niepowodzeniach lub stratach. Z kolei doświadczenie trudnego albo traumatycznego porodu może wpływać na funkcjonowanie psychiczne długo po narodzinach dziecka. Dlatego nie traktuję poszczególnych etapów – starań o ciążę, ciąży, porodu i połogu – jako odrębnych wydarzeń, lecz jako elementy jednej historii.

W swojej pracy łączę doświadczenie z zakresu psychologii prokreacji z psychoterapią traumy, pracą ze stresem oraz metodami opartymi na uważności. Pozwala mi to patrzeć na okres ciąży, porodu i połogu w szerszym kontekście – wcześniejszych doświadczeń kobiety, jej relacji, sposobów radzenia sobie ze stresem, doświadczeń związanych ze zdrowiem i ciałem oraz zmian, jakie niesie ze sobą macierzyństwo.

 

Jak pracuję?

Pracuję integracyjnie, dostosowując sposób pracy do potrzeb i sytuacji konkretnej osoby.

Łączę podejście humanistyczno-doświadczeniowe z metodami wykorzystywanymi w pracy ze stresem, lękiem i traumą, między innymi ACT, Mindfulness oraz EMDR.

Ważne jest dla mnie nie tylko zmniejszenie objawów, ale także zrozumienie tego, co dzieje się z kobietą w kontekście jej historii, relacji, doświadczeń związanych z ciałem, zdrowiem, prokreacją i macierzyństwem.

Szczególną uwagę poświęcam poczuciu bezpieczeństwa, regulacji emocji oraz tempu pracy dostosowanemu do konkretnej osoby.

 

Konsultacje w Katowicach i online

Jeśli ciąża, doświadczenie porodu lub pierwsze miesiące macierzyństwa wiążą się dla Ciebie z lękiem, przeciążeniem, obniżonym nastrojem albo trudnymi emocjami, możemy podczas pierwszego spotkania przyjrzeć się Twojej sytuacji i zastanowić, jaka forma pomocy będzie najbardziej odpowiednia.

Pierwsze spotkanie służy poznaniu Twojej sytuacji i sprawdzeniu, czego obecnie najbardziej potrzebujesz.

Prowadzę konsultacje i psychoterapię:

Katowice i online

 Umów konsultację→